I)MELA MEHMED ELÎ HUNÎ KAM O?
Mela Mehmed Elî 1930 de Hun (Win) de amo
dinya. Nufus de namê ey (yi) Mehmet Ali Öztürk
û. Hema ho heyat de yo. Hun de manenû û nika
72 serre yo. Dewlet nameyî Hunî bedelno, kerdû
Beyhan. Hun, Pali ra teqrîben 50 kilometre dûrî,
bênateyî Pali û Dara Hênî (Darê Yenî) de royî
(rueyî) Muradî ver de yew nahîye (belde) yo.
Rayîrî trena ke Xarpêt ra şina heta Tûx
(Tatwan) uca ra vîyerenû.
Mela Mehmed Elî, Hun de 25 serrî îmamtîya fexrî kerda. Badî xizmetî
25 serran a dewlet Mela Mehmed Elî îmamtîya fexrî ra vejena. Herindê
ey de yew melayê mezûnê "mektebî îmam-xetîb"î ana (ûna) Hun de
kena îmam. Mela Mehmed Elî ende (ehend) xizmet ra pey bê (bîye)
meaşê teqawudî manenû. Mela Mehmed Elî waharî des qican o.
Mela Mehmed Elî, yew band de heyatî xo (xwi) ser o wina vanû:
"Gelî birarû û gelî gueşdarû!
Vatoxî inî mewlidî zazakî û inî Wefatî Nebî û inî qesaîdûnî ki ez ha
nîya vûn, Wîlayetî Elezîz, qezey Palî, dewê Hunî -inkey tira vûnî
Beyhan- ra Mehmed Elî yo lacî Mela Husênî, lacî Mela Husênî yo qic û.
Qicey mi melmeketî Dîyarbekir, Sêrt, Şerneq û Cizîr ra vîyert. Şêx
Seyday Cizîr, Şêx Mehmed Emînî Çêrmûgî, ustad Bedîuzzeman -
redîyellahû 'enhû-, inî zatûn ra mi îstîfade dîy. Qûranî Kerîm mi Sêrt
id wend. Mi îlm xu Dîyarbekîr, Bismîl, Silîvan û Cizîrê Botan di wend.
Mi Şêx Seyday Cizîr het wend.
Homay teala alimî ummetey hebîbî xu kerdî yew rehmet, kerdî yew
varûn. Eger alimûn ra nîyebû milet îstîfade nivêynena. Milet sey yew
herr a se, alimî zî, îlmî alimûn zî sey yew varûnî yo, sey rehmetî yo.
Eger rehmet vara, herr bena yeşil, bena mehsuldar. Eger varûn nîvara
se eya herri ziwey mûnena; se meyîto merde çi qeyde bêfeyde yo, herr
zî ûna bena bêfeyde. Allahû teala ma dunya û exîreti di, ma îlmî alimûn
ra mehrûm nêverdû. Ina dunya di zî eya dunya di zî."
Yewna ca de zî Mela Mehmed Elî wina vanû:
"Gelî birarûnî gueşdarû û gelî birarûnî ezîzûnî temîzû!
Vetox û vatoxî inî mewlidî û qesîdûnî zazakîyûn; welatî şerqî ra,
welatî Palî ra, pey zazakî Palî, Mehmed Elî lacî Mela Husên Hunicî in
kelîmey şima rî vay.
Gelî birarû!
Tarîx qelem ra îbaret û. Wextoni g' in kelîmey ki ma şima rî heta
îtya vay, eger nigirîyên qelem, niameyn yew ca û zeft nibîn se, îr ruec
(ewro roj) şima rî niameyn vatiş. Yew çîyo ki girîya qelem, sey yew
seydî yo ki ti tepşîn; yew teyra ki ha tu dest id a, zerrey qefisî d' a, çi
wextûn ti biwazî verra dûnî çi wextûn ti biwazî xu het verdinî. Tarîx îz
iney ra îbaret û. Her çî tekerrur ra îbaret û. Elî şin Welî yen, Welî şin
Ehmed yen, Ehmed şin Mehmed yen. Pîrik şin babî yen, babî şin ewlad
yen, ewlad şin tuern yen.
Feqed her çî ra ver, Alley ir şikir, Homay teala însûn ewela însûn
xeleqna, we ra pey îslûm xeleqna, we ra pey zîşuûr (wayîrî şuûrî), eqil
sehîbî xeleqna. Însûn pey in eqil xu ra dunya d' nişken çina virazû!
Çinaw ki Alley nesîb kerdû, însûn pey tecrubey xu ra, pey îlm û îrfan
xu ra, pey zanayey xu ra, pey tekrar-tekrar gurekerdiş ra heme gure
kenû. Însûn asinge ra yew çî virazen, hewa ra firnen, yanî hinzar lître
girûney firnen. (...)
In feqîr birey şima Mehmed Elî 1930 id dewê Hunî di amêyo dunya.
Ez bîya no-des serrey, des-duyes serrey, yo eşqî wendîş kot zerrê mi.
Babî mi Mela Husên ez berda Dîyarbekir id ca verda. Dîyarbekir, şehrî
Amîd, melmeketî ma yê şerqî di xeylîk yew cey yî estû. Dîyarbekir tarîxî
yew şaristûn û. Uca d' û Silîvan, Bismîl, Batman, Sêrt, şirnaq, Botan,
Cizîr, Mêrdîn, Qurtelan id. In ceyûn ra ez geyra. Alla razî bû ey alimûn
ma ra! Ustadî mi Çêrmûg ra şêx Mehmed Emîn (şêx Mehmed Emîn merdû), ustadî mi Cizîr ra şêx Seyday Cizîr -rehmettûllahî eleyh- o.
Inînûn het mi îlmî hedîs, îlmî Qur'ûn, îlmî tarîx tekrar kerd. Yew mude
vîyert, ez şîya Mereş.
Seyrûseferî (şîyayîş û ameyîşî) xu yî Hîcazî d' ma qereyolî ra şîn. Inî
cey ma dî: Sûrîye-şam, Urdun-Amman, Muan, Tebûk, Têma, Teyman,
Medîne, Mekke, Taîf, Cîdde, Deman û Rîyad. Ageyrayîş di Kuweyt,
Îraq, Bexdad. Ma ey turbey mubarikî z' dîy. Uca ra zî ma biney îstîfade
kerd. (...)
Îlm û îrfûnî virênûn ma nibîn se, ma peyenû tira îstîfade nîdîn. Gerek
daîma ma virênûn xu rî rehmet biwûn. Ma peyenûn xu rî zî, ewladûn
xu rî zî Alley ra sulh û selamet û sukûney, eqil, îlm û îrfûn taleb bikir.
Alla teala şuûr bidû yîn. Peyxember vatû 'Hubbu'l-weten mîne'l-îman'.
Yanî 'Wetenî xu ra heskerdiş îmûn ra yenû'. Yew merdim îmûn yî bi,
weten xu ra hes kenû. (...)
Însûno aqillî xu sinasnen, miletê xu sinasnen, lîsûn xu r' xizmet
veynen. Miletê xu r' xizmet veynen. Wetenî xu r' xizmet veynen. Wextoni
g' o merdim merd, qebrê xu ya tenga tarî d' rehet kenû. Qebrey yî ya
tenga tarî mihurlemîş bena, bena herey. Û yî ya pey îz milet yî r' rehmet
wûnena. Feqed yew merdimo k' çîm xu ciney pîyer, xafil ûmo xafil şîyû,
xu ra çî nîyozûna, miletê xu ra çî nîyozûna, wetên xu ra çî nîyozûna,
îlm û îrfan nîyozûna, pey çi benû? O merdim zî sey yo heywûnî ûmo sey
yo heywûnî şîyû. Alla teala daîma dunya d', axîret id ma aqillîyûn reyra
(reyde), war qelem, war vate û eşnawitî, war exlaq, war îmûn kamilî
reyra heşir-neşir bikirû. (...)
Gelî birarû!
Heywûn -heşa- meren çerme mûnen, însûn meren nûme mûnen. Zaf
însûn estî se serr a, hinzar serr a merd şîy, la behs yîn benû. Qey behs
yîn benû? Yew qisim holey ser, yew qisim xirabey ser behs yîn benû.
Ayîni g' holey ser behs yîn benû, xu ya pey holey ca verda, eserî holî ca
verdey. Ayîni g' xirabey ser behs yîn benû zî xu ya pey xirabey ca verda,
sey Fîrawûn, Haman û şeddadî (1).
Hîrê heb duayê muhîm êst gelî birarû!
Alla ma perîşûn nikir, dest û lingûn ser nifîn; ma çoy dest nifîn, çoy ma dest nifîn. Yo.
Alla teala belay ma çoy mil ir nikir, belay çoy ma mil ir nikir. Bî di.
En dua muhîm, eyê hîrin a: Alla teala pey nûnê dunya, pey vêşûney
û têşûney, pey xela ma terbîye nikir.
Selametî Alley ma û şima pîyor ser. Halîhazir Alley inî çend heb kelîmey ardî ma vîr, ma şima r' vay. De xatir şima."
Mela Mehmed Elî Hunî ge (ko, do) heyatî xo ser o hîna zaf melûmat
bidû. Wexto ke kewt ma dest ma ge reyna binusi.

Sonraki Sayfa (2/4)

[ Geri ]

Biyografiler